ਕਿਸ ਵੱਲ ਕਿੰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਹਰ ਗਾਹਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ
ਉਧਾਰ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਸਨੂੰ ਹਰ ਗਾਹਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਪਹਾੜੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਸਟੋਰ, ਟਾਪੂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ
ਉਧਾਰ ਖਾਤਾ
ਪਹਾੜੀ ਕਸਬੇ ਦਾ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦਾ ਪੰਨਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਸਨੇ ਕੀ ਲਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਬਿੱਲ
ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਕੱਪੜਾ ਕੱਟਦਿਆਂ ਹੀ ਬਿੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਧਾਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
UPI ਭੁਗਤਾਨ
ਜਿੱਥੇ ਟਾਪੂ ਦਾ ਗਾਹਕ UPI ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਕੈਨ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਲੀਅਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਜੋ ਨਕਦ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ
ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਕਾਊਂਟਰ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਵੇਚਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਵੇਖੋ ਜੋ ਕਾਪੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਲੇ ਲੈਣਾ ਹੈ।
ਸਪਲਾਇਰ ਨੂੰ ਆਰਡਰ
ਜਿਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਸੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਪੰਨਾ ਵੀ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਲੈਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹਨ।


ਇੱਕੋ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪੰਨਾ, ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ
ਪੰਨਾ ਆਪ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ
ਗੁਆਂਢਣ ਦਾ ਪੰਨਾ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਖਾ ਦਿਓ, ਹਰ ਲਾਈਨ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲ ਨਾਲ। ਨਲਕੇ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਨਾ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਗਾਹਕ ਵੀ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ।
ਨਕਦ ਵਾਲਾ ਦਿਨ, ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੰਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ
ਨਕਦ ਟਾਪੂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦਿਨਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪੇਂਡੂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ UPI ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਪੰਨਾ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਕੀ ਦੇਣਦਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਆਵੇ, ਹਰ ਲਾਈਨ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਸਮੇਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਉਧਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਬਿੱਲ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੋਂ
ਜਿਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਬਿੱਲ ਤਿੰਨ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਬਿੱਲ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਕਾਪੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟੇ ਬਿਨਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲ ਭਰਨ ਲਈ ਲਾਏ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਕੋਲ ਹਨ।

ਗੁਆਂਢੀ ਨਾਲ ਉਧਾਰ, ਨਕਦੀ ਵਾਲਾ ਉਧਾਰ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ
ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਲਦੇ ਹੋ
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਪਹਾੜੀ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਟੋਰ ਘੱਟ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਹੱਲੇ ਦਾ ਸਟੋਰ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਗਾਹਕ ਉਹੀ ਬੀਬੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਲਕੇ ’ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਲੇਗੀ। ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਧਾਰ ਮੰਗਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਪੀ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਮ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਜਿੱਥੇ ਨਕਦ ਹੀ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ
ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ UPI ਹਾਲੇ ਕਦੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਕਦ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਿਸ ਗਾਹਕ ਕੋਲ ਉਸ ਦਿਨ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਉਹ ਉਧਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਨਕਦ ਮੋੜਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਤੱਕ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਬੂਤ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਭਰਨਾ, ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ ਦੇਣਾ
ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ GST ਘਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਧਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ 22 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਮਾਲ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਗੇ। ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਆਮ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲ ਭਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥੋਕ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ’ਤੇ ਲੋੜ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲੈਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਫਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜੋ ਇੱਕੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਵੀ
ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਗਾਹਕ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾੜਾ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ?
Kashmir Reader ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਮੁਤਾਬਕ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਇਰ ਕਰਿਆਨਾ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਸਪਲਾਇਰ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 7 ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਾਹਕ ਦੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਹਰ ਬਿੱਲ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਰੋਕੀ ਬੈਠੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਮੋੜਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੰਨਾ ਠੀਕ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਾਂ?
ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਉਹ ਦੇਵੇ, ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ, ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਲਿਖ ਲਓ। ਆਖ਼ਰੀ ਲਾਈਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਘਟਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਦਰਾਣੀ ਅਤੇ ਜਠਾਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਘਰ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਨਾ ਕਿਸਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ?
ਘਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਹਰ ਬਿੱਲ ਉਸੇ ਹੇਠ ਪਾਓ। ਪੰਨਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪੈਸਾ ਕਿਸ ਵੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਘਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਥੈਲਾ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਬਿੱਲ ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਪੰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਬਿੱਲ ਆਪਣੇ ਹੀ WhatsApp ’ਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਾਈਨ ਠੀਕ ਹੈ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਮਿਲ ਗਈ।
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਪਰਖੇ?
ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਲਾਈਨਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਓ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਲਏ ਹੋਏ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ। ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਵਾ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਪੰਨਾ ਉਸ ਕਾਪੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗੱਲ ਨਿਬੇੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ, ਨਕਦ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ
Kirana Club ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰਿਆਨਾ ਦੁਕਾਨਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਲਈ Paytm QR ਕੋਡ ਵਰਤਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ QR ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੱਕੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; QR ਪੈਸੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ CAIT ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ ਛਠ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕਾਊਂਟਰ ਤੋਂ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸਾਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਕਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, 2012 ਵਿੱਚ, Nielsen ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ FMCG ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵਪਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 12.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਸਤ 9.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ FMCG ਵਿਕਰੀ ਆਮ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਉਧਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਜਾਂ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।