QR ਕੋਡ ਵਿਖਾਓ ਅਤੇ UPI ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਲਓ
ਗੱਲੇ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ, ਖਿੱਲਰੇ ਸਿੱਕੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਗਾਹਕ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੇਹੜੀ, ਢਾਬੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ਪਿੱਛੇ QR ਕੋਡ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ
UPI ਭੁਗਤਾਨ
ਰੇਹੜੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਗਲੇ ਦੇ ਨਿੰਬੂ ਤੋਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕਤਾਰ ਤੱਕੜੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਬਿੱਲ
ਨਿੰਬੂਆਂ, ਦਾਲ ਦੀ ਥਾਲੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਪੱਤੀ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ QR ਕੋਡ ਵਾਲੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਹੀ ਛੋਟਾ ਬਿੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਗਾਹਕ ਲਈ ਜੋ ਬਿੱਲ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ
ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੱਲਾ ਗਿਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਉਧਾਰ ਖਾਤਾ
ਜਿਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਢਾਬੇ ਦਾ ਬਿੱਲ ਚੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਸਟਾਕ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਰਾਤ ਦੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਸੂਚੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਚੀ ਵਾਲਾ ਅਗਲਾ ਗਾਹਕ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਕਾਊਂਟਰ
ਫਲਾਂ ਦੀ ਰੇਹੜੀ ’ਤੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਦੋ ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੇਲੇ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੋਲ ਰਕਮ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਗਲਾ ਗਾਹਕ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਭਨਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਨਿੰਬੂਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮਿੰਟ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਤਾਰ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਵਿਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਗਾਹਕ ਕਤਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਗਲੀ ਰੇਹੜੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਢਾਬੇ ਦਾ ਗੱਲਾ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ
ਟਰੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਚੌਲ-ਦਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਥਾਲੀ ਖਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੱਲਾ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਣ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਕ ਨੋਟ ਹੈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੱਲਾ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੁਬਾਰਾ ਗਿਣਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਵੇਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਗਲੇ ਮੇਜ਼ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਖ਼ਰੀ ਪੱਤੀਆਂ ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੈਮਿਸਟ ਦੇ ਗੱਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਭਰ ਦੇ ਦਸ-ਦਸ ਦੇ ਨੋਟ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਇੱਕ ਪੱਤੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਨੋਟ ਫੜੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਅਜਿਹੀ ਵਿਕਰੀ ਤੱਕ ਗੱਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਵਾਲਾ ਗਾਹਕ ਉਡੀਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਾਲਕ ਗੱਲਾ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।
ਰੇਹੜੀ, ਢਾਬੇ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕੋਲ QR ਕੋਡ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ
ਰੇਹੜੀ ਦੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਡੰਡੀ ’ਤੇ QR ਕੋਡ
ਕੋਡ ਉੱਥੇ ਲਾਓ ਜਿੱਥੇ ਕੰਡਾ ਟਿਕਣ ਵੇਲੇ ਗਾਹਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਿੰਬੂਆਂ ਅਤੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਰਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਰੀਨ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ, ਨਾ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੱਕ ਤੁਰਨਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲਾ ਗਾਹਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਥਾਲੀ ਲਈ ਢਾਬੇ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਕੋਡ
ਡਰਾਈਵਰ ਪਤੀਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਲੱਗਾ QR ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਲੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੱਲਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਹੀ ਨੋਟ ਲੱਭਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮੇਜ਼ ਅਗਲੇ ਟਰੱਕ ਲਈ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੈਮਿਸਟ, ਦਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦਰਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੇ ਨੋਟ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਚੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਗਾਹਕ ਵੱਡਾ ਨੋਟ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। QR ਕੋਡ ਵਿਖਾਓ। ਉਹ ਪੱਤੀ ਦੀ ਠੀਕ ਰਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਬਿੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਨਕਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਇਆ। ਤੀਜੀ ਅਜਿਹੀ ਵਿਕਰੀ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਸਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ, ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਦਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਗਿਣਨਾ ਪੈਂਦਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਰੀ ਛੋਟੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵੇਲਾ ਦੇਰ ਦਾ
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਗੁਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ UPI ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਹੇਠ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ 2,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ’ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਕਾਊਂਟਰ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਛੋਟੀ ਰਕਮ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਮੇਰੀ ਰੇਹੜੀ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ UPI ਨਾਲ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਫ਼ੀਸ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਪੜ੍ਹਾਂ?
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਪੜ੍ਹੋ। ਦਿਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਹਰ ਦਿਨ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, UPI ਅਤੇ ਨਕਦ ਅੱਡ-ਅੱਡ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ UPI QR ਕੋਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ UPI ਅੰਕ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛੋ।
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਦੇ ਪੈਸੇ ਅਟਕੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਮੈਂ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਦਿਆਂ?
ਉਡੀਕ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਗਾਹਕ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੋਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਰੁਕਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਦਿਓ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਵਿਖਾ ਨਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਕਦ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਬਿੱਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਕ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੋੜਾਂ?
ਨਕਦ ਮੋੜ ਦਿਓ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ UPI ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਦੇ ਹੋ। ਉਸਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਕੀ ਮੋੜਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿੱਤੇ।
ਮੈਂ QR ਕੋਡ ਕਿੱਥੇ ਲਾਵਾਂ ਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ ਜਾਵੇ?
ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੇ ਵੇਲੇ ਗਾਹਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ: ਰੇਹੜੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ’ਤੇ, ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ’ਤੇ। QR ਕੋਡ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖੋ, ਉਸ ਗਾਹਕ ਲਈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ QR ਕੋਡ ਅਤੇ UPI ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ 2024-25 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6.5 ਕਰੋੜ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਕੋਲ 56.86 ਕਰੋੜ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ QR ਕੋਡ ਲੱਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਡੰਡੀ, ਕਾਊਂਟਰ ਜਾਂ ਰੇਹੜੀ ’ਤੇ ਲੱਗਾ QR ਕੋਡ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਗਾਹਕ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
NPCI ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 55.49 ਕਰੋੜ ਲੋਕ UPI ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਕਾਊਂਟਰ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ UPI ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।