तुमच्या सेंद्रिय दुकानासाठी बिल, शेतकऱ्याच्या गोणीपासून शंभर ग्रॅमच्या पिशवीपर्यंत

क्विंटलमध्ये आत, ग्रॅममध्ये बाहेर, आणि माल कुठून आला हा प्रश्न

• शेतकऱ्याकडून क्विंटलने घेतलेले, काउंटरवर शंभर ग्रॅमने विकलेले

  छत्तीसगडने 2021 मध्ये मिलेट मिशन सुरू केले, कोदो-कुटकीसाठी क्विंटलला 3,000 रुपये आधारभाव जाहीर केला, आणि शेतकऱ्यांकडून कोदो, कुटकी आणि नाचणी विकत घेतली. शेतकऱ्याकडून किंवा गटाकडून थेट भरड धान्य घेणारे दुकान क्विंटल आणि गोण्यांत विचार करते, आणि त्याचा ग्राहक छोट्या पिशवीत. दोघांच्या मधे कोणालातरी एका गोणीचे शेकडो छोटे व्यवहार करावे लागतात, आणि गोणीतले किती उरले ते माहीत असावे लागते. भरड धान्याच्या शेतांपासून दूर असलेल्या गावातले दुकान गोणी हंगामात फक्त एकदा पाहते. गोणीचे वजन नुसते पाहून गावात कोणालाच कळत नाही, दुकानाच्या पोराला तर नाहीच.

• अनेक छोटे शेतकरी, प्रत्येकाचे थोडे किलो, प्रत्येकाला पैसे द्यायचे

  सेंद्रिय दुकान एका डीलरकडून घेत नाही. ते एका कुटुंबाकडून काही किलो मध घेते, एका गटाकडून गूळ, तिसऱ्याकडून डाळींची एक गोणी. प्रत्येकाला वेगळ्या पद्धतीने आणि वेगळ्या दिवशी पैसे दिले जातात, आणि दुकानदार सगळी यादी डोक्यात ठेवतो किंवा रबर बांधलेल्या डायरीत. बाजाराच्या दिवशी मध घेऊन येणाऱ्या बाईला घरी जाण्याआधी पैसे हवे असतात.

• काही माल वर्षातून एकदाच एका लॉटमध्ये येतो

  भरड धान्य, गूळ आणि काही तेले व चहा शेतकऱ्यांकडून हंगामात एकदा येतात, एका लॉटमध्ये जो पुढच्या वर्षापर्यंत एवढाच असतो. तो लॉट हळू विकणारे दुकान तो एका महिन्यात संपलेला पाहते, आणि जलद विकणारे दुकान हंगाम बदलण्याआधी संपते. कपाट रिकामे होईपर्यंत मालकाला कळत नाही की दोघांपैकी तो कोणता आहे. मार्चमध्ये तेल मागणारी आणि पुढच्या हिवाळ्यापर्यंत संपलेले पाहणारी नेहमीची ग्राहक ते शेजारणींना सांगेल.